W dniach 5–9 października 2026 r. naukowcy z Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM) uczestniczyli w 4. warsztatach zespołu eksperymentalnego JT-60SA (JT-60SA Experiment Team Workshop), które odbyły się w ośrodku National Institutes for Quantum Science and Technology (QST) w japońskim mieście Naka. Spotkanie poświęcono przygotowaniom do kolejnej kampanii eksperymentalnej OP2 na największym obecnie tokamaku na świecie.

Do kampanii OP2, której rozpoczęcie zaplanowano na marzec 2027 r., wybrano 23 eksperymenty obejmujące szeroki zakres zagadnień naukowych i technicznych. Badania będą dotyczyć m.in. ogrzewania i utrzymania plazmy, transportu zanieczyszczeń oraz zjawisk mających znaczenie dla przyszłej eksploatacji reaktorów termojądrowych, w tym ITER. Podczas październikowych warsztatów około 60 ekspertów z Europy, Japonii i projektu ITER omawiało założenia wybranych eksperymentów oraz dalsze etapy przygotowań do kampanii.

IFPiLM aktywnie uczestniczy w międzynarodowych pracach badawczych związanych z tokamakiem JT-60SA. Dotychczasowe zaangażowanie Instytutu obejmuje m.in. rozwój diagnostyki dla tokamaka JT-60SA, badania z zakresu neutroniki, symulacje transportu oraz analizę zachowania zanieczyszczeń w plazmie. IFPiLM znalazł się również wśród instytucji zaangażowanych w inicjatywę JT-60SA On-site Laboratory. W przygotowaniach do kampanii OP2 naukowcy Instytutu wykorzystują także doświadczenia zdobyte podczas wcześniejszych kampanii eksperymentalnych, m.in. na tokamaku JET.

Fot.: Dr Natalia Wendler i Wojciech Gromelski podczas październikowych warsztatów w Japonii. © IFPiLM

O znaczeniu udziału Polski w programie JT-60SA oraz pracach związanych z przygotowaniami do kampanii OP2 mówią przedstawiciele IFPiLM.

dr hab. Agata Chomiczewska, zastępca dyrektora ds. naukowych IFPiLM

"Polska, za pośrednictwem Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy oraz krajowych jednostek naukowych, aktywnie uczestniczy w międzynarodowym programie badawczym realizowanym na tokamaku JT-60SA w Japonii. Polscy naukowcy tworzą jedną z najliczniejszych grup zagranicznych zaangażowanych w badania na tym urządzeniu, prowadząc zarówno badania eksperymentalne, jak i zaawansowane prace teoretyczne oraz modelowanie plazmy. Udział ten wzmacnia pozycję Polski w europejskim i światowym programie badań nad syntezą termojądrową oraz przyczynia się do rozwoju krajowych kompetencji naukowych i technologicznych, kluczowych dla przyszłej energetyki termojądrowej".

dr Natalia Wendler, kierownik Laboratorium Badań Plazmy Metodami Spektroskopowymi

"Cieszymy się z możliwości wniesienia naszego doświadczenia i kompetencji, zdobytych podczas kampanii eksperymentalnych prowadzonych na wiodących tokamakach, w tym JET, do programu badawczego JT-60SA OP2. Naszym celem jest aktywne wsparcie badań w zakresie diagnostyki plazmy oraz analizy zanieczyszczeń, a także dzielenie się wiedzą i doświadczeniem z międzynarodowymi zespołami badawczymi. Chcemy w ten sposób przyczyniać się do realizacji wspólnych przedsięwzięć naukowych i rozwiązywania kluczowych wyzwań badawczych na drodze do uruchomienia i eksploatacji reaktora ITER".

Wojciech Gromelski z Laboratorium Badań Plazmy Metodami Spektroskopowymi

"Współpraca z japońskimi partnerami jest niezwykle owocna. Dzięki ich wsparciu rozwijamy nowatorskie narzędzia, które umożliwiają wydajne przetwarzanie i analizę ogromnych zbiorów danych pochodzących z diagnostyki SXR. Aspekt ten będzie miał kluczowe znaczenie dla oceny poziomu zanieczyszczeń podczas wyładowań plazmowych o wysokich parametrach w urządzeniu JT-60SA, co ma bezpośrednie przełożenie na nasze oczekiwania dotyczące projektu ITER".

Źródło: EUROfusion, IFPiLM