– Gdy uda nam się opanować produkcję energii syntezy termojądrowej, to pozyskamy źródło energii na miliony lat – mówi w wywiadzie dla „Tygodnika Powszechnego” dr Marcin Jakubowski, który zajmuje się badaniami nad syntezą termojądrową w Instytucie Fizyki Maxa Plancka w Greifswaldzie (Niemcy) przy projekcie Wendelstein 7-X. Instytut, w którym znajduje się eksperymentalny reaktor termojądrowy W 7-X, należy do konsorcjum EUROfusion. Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM) również jest członkiem tego konsorcjum, a także koordynatorem badań fuzyjnych w Polsce, w ramach krajowego Centrum naukowo-przemysłowego Nowe Technologie Energetyczne (CeNTE), w którego skład wchodzi 16 polskich instytucji badawczych. Krajowy Punkt Kontaktowy Euratom-Fusion w IFPiLM opracowuje roczne plany badań, koordynuje, monitoruje i raportuje prace badawczo-rozwojowe wszystkich jednostek biorących udział w programie oraz współuczestniczy przy tworzeniu mechanizmów współpracy pomiędzy poszczególnymi ośrodkami.
W badania na stellaratorze Wendelstein 7-X zaangażowanych jest wiele instytucji naukowych z Niemiec, USA, Japonii oraz Unii Europejskiej. Swój udział mają też polskie placówki – w tym Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.

Wywiad z dr. Marcinem Jakubowskim, członkiem Rady Naukowej IFPiLM, jest dostępny w „Tygodniku Powszechnym” nr 15/2019 oraz na stronie internetowej: https://www.tygodnikpowszechny.pl/minimum-pol-wieku-158364

Więcej informacji na temat badań nad fuzją termojądrową znajduje się w artykule pt. „Energia z gwiazd i z obwarzanków” również dostępnym w „Tygodniku Powszechnym” nr 15/2019 oraz na stronie internetowej:
https://www.tygodnikpowszechny.pl/energia-z-gwiazd-i-z-obwarzankow-158363

Zdjęcie: Pierwsze zarejestrowane wyładowanie w plazmie wodorowej w stellaratorze Wendelstein 7-X. Plazma osiągnęła 80 milionów stopni Celsjusza (IPP, www.ipp.mpg.de)

Kilkanaście ośrodków naukowych w Polsce zajmuje się badaniami fuzyjnymi. Program europejskiej Wspólnoty Euratom w zakresie fuzji jądrowej koordynuje i finansuje Konsorcjum EUROfusion. Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy jest członkiem tego Konsorcjum i koordynatorem badań fuzyjnych w Polsce, w ramach krajowego Centrum naukowo-przemysłowego Nowe Technologie Energetyczne (CeNTE). Obszar merytoryczny działania Centrum obejmuje prace w zakresie badań i rozwoju nowych technologii energetycznych, w tym technologii termojądrowej konwersji energii, technologii pokrewnych i wspomagających. Program tego Centrum obejmuje również projekty realizowane przez konsorcjum EUROfusion, dotyczące prototypowego reaktora fuzyjnego ITER budowanego w południowej Francji w ramach światowego projektu także o nazwie ITER. Obecnie w skład CeNTE wchodzi 16 polskich instytucji badawczych. 25 stycznia 2019 roku do Centrum dołączyła Politechnika Łódzka.

Na stronie Polskiej Agencji Prasowej 27 marca 2019 roku ukazał się obszerny materiał dotyczący budowy reaktora ITER oraz udziału naukowców z Politechniki Łódzkiej w tym projekcie.

Link do artykułu: www.pap.pl/aktualnosci/news,427120,polacy-w-projekcie-iter-jednej-z-najdrozszych-inwestycji-naukowych-na

Zdjęcie: Credit © ITER Organization, http://www.iter.org/

Asocjacja została formalnie zarejestrowana jako konsorcjum 6 sierpnia 2018 roku. Jego statut, cele działania i organizację zatwierdzono na spotkaniu ogólnym przedstawicieli konsorcjum 30 października w Sewilli (Hiszpania).

Asocjacja AISBL prowadzi działalność pożytku publicznego w zakresie promocji, organizacji i koordynowania współpracy europejskich ośrodków badawczych. Zajmuje się też stymulacją zastosowań oddziaływań laser-materia w najnowszych badaniach, w medycynie i technologii. Asocjacja wspiera wymianę naukowców i stara się pozyskiwać środki na realizację wyżej wymienionych celów.

Laboratorium Laserów Wielkiej Mocy będzie kontynuować badania oddziaływań laser-materia w IFPiLM oraz w dużych europejskich laboratoriach laserowych, głównie w Ośrodku Badawczym PALS w Pradze (Republika Czeska) i CELIA na Uniwersytecie w Bordeaux (Francja), w ramach wspólnych projektów wspieranych przez Asocjację Laserlab-Europe AISBL.

Na zdjęciu: Laboratorium Laserów Wielkiej Mocy w IFPiLM współpracujące z Asocjacją Laserlab-Europe

Pod koniec września 2018 roku w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy w ramach warszawskiego Festiwalu Nauki zorganizowano dla młodzieży gimnazjalnej pokazy pod nazwą „Promieniowanie wśród nas” i „Laboratorium koncentratora plazmowego Plasma Focus PF1000U” połączone ze zwiedzaniem laboratorium. Tematykę niełatwych zagadnień z dziedziny fizyki przybliżyli uczniom dr Marian Paduch i dr Sławomir Jednoróg. Interesujący dla młodzieży wykład pt. „Fizyka i zastosowania plazmy gorącej” wygłosił prof. Jerzy Wołowski.

Warszawski Festiwal Nauki powołany został z inicjatywy środowisk naukowych w 1996 roku. Jego celem jest organizowanie kontaktów naukowców ze społeczeństwem, aby udostępniać wiedzę i najnowsze odkrycia. Istotne jest także zwiększanie poparcia społecznego dla dalszego rozwoju nauki w Polsce. Imprezy objęte programem Festiwalu odbywają się tam, gdzie są realizowane prace naukowe: w pracowniach, laboratoriach i salach seminaryjnych. Prelegentami są naukowcy pracujący w instytucjach biorących udział w wydarzeniu.

Na zdjęciu: Laboratorium układu Plasma Focus PF1000U w IFPiLM, w którym odbyła się demonstracja badań plazmowych w ramach Festiwalu Nauki

Profesor Xiaodong Zhang, zastępca dyrektora Instytutu Fizyki Plazmy Chińskiej Akademii Nauk (ASIPP), wraz ze współpracownikami: prof. Yiyun Huang, dr Yang Zhang i dr Ruijie Zhou w dn. 20 września 2018 roku złożyli wizytę w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.

Członkowie delegacji zajmują się technologią termojądrową, obsługą i bezpieczeństwem maszyn tokamak oraz rozwojem diagnostyk. Wcześniejsza współpraca w dziedzinie modelowania plazmy tokamaka EAST oraz przyszłego reaktora CFETR (China Fusion Engineering Test Reactor) zaowocowała podpisaniem porozumienia o współpracy w dziedzinie badań nad fuzją.

Podczas spotkania w IFPiLM delegacji przedstawiono strukturę i program badawczy Instytutu, a w szczególności zaprezentowano doświadczenie Instytutu w zakresie rozwoju diagnostyk rentgenowskich i neutronowych oraz detektorów gazowych typu GEM.

Spotkanie zakończyło się zwiedzaniem laboratoriów Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy.