Naukowcy IFPiLM wzięli udział w pierwszym Polsko-Francuskim Forum Nauki i Innowacji. Celem spotkania było zaprezentowanie polsko-francuskich projektów naukowych i przedyskutowanie rozwoju współpracy naukowej między Francją a Polską.

Kadra naukowa Instytutu opowiedziała o wspólnie prowadzonych projektach w formie posterów. Zespół pod kierownictwem dr Maryny Chernyshovej, we współpracy z francuskim Komisariatem Energii Atomowej (CEA), przedstawił postępy w projekcie dotyczącym konstrukcji detektorów GEM-owych dla powstającego we Francji tokamaka WEST. Z kolei zespół dr. Jacka Kurzyny przybliżył uczestnikom spotkania wyniki i perspektywy prac badawczych nad napędami plazmowymi dla satelitów, prowadzonych w ramach projektów LµPPT (Innovative Liquid Micro Pulsed Plasma Thruster) oraz KLIMT (The Krypton Large IMpulse).

Ponadto, na Forum poruszone zostały kwestie związane z mobilnością naukowców. Postulowano o zwiększenie mobilności, aby służyła ona efektywnemu rozwojowi nauki. Wspomniano o potrzebie sfinalizowania powołania Europejskiej Przestrzeni Badawczej. Dyskutowano na temat komercjalizacji badań naukowych w Polsce. Pojawił się także głos o zmianie metody ewaluacji prac badawczych, a mianowicie, zaproponowano odejście od punktów za bibliografię w zamian za ocenę jakości powstających prac.

Forum odbyło się 1 czerwca 2015 r. w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Zostało zorganizowane przez Ambasadę Francji w Polsce, Instytut Francuski oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.  Forum stało się ważną platformą do wymiany poglądów i idei rozwoju zarówno polsko-francuskiej współpracy naukowej, jak i ogólnoeuropejskiej. Kolejne tego typu spotkanie planowane jest na rok 2017.  

14 maja 2015 roku w IFPiLM odbyło się kolejne posiedzenie Rady Zarządzającej Centrum NTE. Jednym z najważniejszych punktów spotkania było merytoryczne sprawozdanie z działalności Centrum za rok 2014, które wygłosił prof. Roman Zagórski. Dziewięć z dwunastu instytucji wchodzących w skład CeNTE realizowało łącznie 24 projekty, w wyniku których powstały 43 publikacje naukowe. Kierownik Centrum, prof. Zagórski, pozytywnie ocenił polski wkład naukowy w rozwój europejskich badań w dziedzinie fuzji jądrowej. Wspomniał o aktywnym udziale polskich naukowców w tworzenie diagnostyk, pracach eksperymentalnych na doświadczalnych reaktorach termojądrowych typu tokamak i stellarator, a także zaangażowanie w rozwój modelowania w tej dziedzinie.

Ponadto członkowie Rady Zarządzającej CeNTE jeszcze raz wyrazili swoje zainteresowanie umieszczeniem urządzenia Early Neutron Source na terytorium Polski. Na posiedzeniu omówiono zarówno perspektywy tej instalacji jak i jej ważność, dla Polski i dla Europy.

Kolejne posiedzenie zaplanowane jest na grudzień 2015 roku. 

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy wziął udział w 19. Pikniku Naukowym, który miał miejsce 9 maja 2015 roku na Stadionie Narodowym w Warszawie. Mottem przewodnim tegorocznego spotkania było ’światło’. Specjalnie na tę okazję naukowcy Instytutu przygotowali wiele atrakcji i pokazów, aby w zrozumiały dla wszystkich sposób wyjaśnić co to jest plazma, jak działa fuzja termojądrowa i czemu ona służy.  

Uczestnicy pokazów m.in.: 

- zobaczyli w przygotowanej wizualizacji jak poruszają się elektrony i protony w plazmie jako zjonizowanym gazie, 

- obserwowali pod mikroskopem optycznym kratery na powierzchni próbki wolframowej powstałe w wyniku oddziaływania z impulsami laserowymi, 

- obejrzeli krótki film o energii termojądrowej jako energii przyszłości. 

Z kolei młodsi uczestnicy m.in.:

- dowiedzieli się jak zmierzyć wielkości, kiedy linijka już nie wystarcza, np. grubość włosa na podstawie prążków powstających w wyniku oświetlania włosa wiązką laserową,

- tworzyli tęczę kierując wiązkę światła pod odpowiednim kątem na pryzmat i przenosili później to niezwykłe zjawisko na papier, zapamiętując przy tym kolejność barw.

Największym zainteresowaniem wśród młodzieży cieszyły się kule plazmowe reagujące zarówno na dotyk jak i na drgania powietrza (dźwięk), lewitująca kula ziemska (kula w polu magnetycznym) oraz puzzle obrazujące reaktory termojądrowe - tokamaki JET i ITER. Ci najbardziej aktywni i dociekliwi otrzymali fuzyjne puzzle w prezencie. Natomiast starsi uczestnicy Pikniku zgłębiali swoją wiedzę z dziedziny fizyki plazmy zadając wiele ciekawych i często podchwytliwych pytań naukowcom.

Pracownicy IFPiLM starali się odpowiedzieć na wszystkie zadawane przez uczestników pytania, zachęcając ich do dalszego śledzenia postępów w tej dziedzinie tym samym przekazując innym swoje zafascynowanie nauką, w tym energetyką termojądrową.

Zdjęcia z Pikniku Naukowego 2015 można obejrzeć klikając w zakładkę „Galeria” na stronie głównej www.ifpilm.pl w prawym górnym rogu.

Dobra wiadomość dla tych, którzy nie mieli jeszcze okazji przyjrzeć się z bliska jak wygląda budowa największego na świecie reaktora termojądrowego - trwa rejestracja na Dzień Otwarty ITER.

Za miesiąc, 30 maja odbędzie się ITER Open Doors Day. Będzie to już szóste tego typu wydarzenie, dostępne zarówno dla pasjonatów fizyki i inżynierii jak i rodzin z dziećmi. Na miejscu na zwiedzających czekają prezentacje i filmy o projekcie ITER, makiety tokamaka oraz, co najważniejsze, zwiedzanie placu budowy reaktora. Wycieczki w języku angielskim planowane są w godzinach
9:00-10:30, natomiast wszystkie pozostałe wizyty będą obsługiwane w języku francuskim. Rejestracji na Dzień Otwarty można dokonać poprzez stronę internetową www.iter.org/jpo najpóźniej do 22 maja.

Dla przedsiębiorców planowany jest osobny Dzień Informacyjny. Spotkania poświęcone dotychczasowym postępom w budowie oraz możliwościom udziału w dalszych etapach projektu odbędą się 21 maja w siedzibie głównej ITERa we Francji. Do 8 maja firmy mogą zarejestrować się na stronie www.iter.org/assemblyinfoday, na której do pobrania jest także agenda wydarzenia.

Wszystkim zainteresowanym udziałem w projekcie ITER proponujemy krótkie wideo poświęcone bieżącym i planowanym pracom budowlanym kompleksu ITER, m.in. 10 budynkom, których budowa rozpocznie się jeszcze w tym roku. 

Prof. Jerzy Wołowski na antenie Polskiego Radia RDC opowiedział o plazmie, zjawisku fuzji termojądrowej i badaniach prowadzonych w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy. 

- Plazma jest rozpowszechniona we Wszechświecie w sposób dominujący z czego nie do końca zdajemy sobie sprawę – mówi prof. Jerzy Wołowski. Ciało stałe, gaz i ciecz – to trzy powszechnie znane stany skupienia. Czwartym stanem materii – nie do końca jeszcze poznanym – jest plazma. Charakteryzuje się tym, że zawiera cząstki naładowane elektrycznie – elektrony i jony. - W związku z tym zachowuje się inaczej niż te trzy stany, bo jest wrażliwa na siły elektryczne, elektrostatyczne, elektrodynamiczne związane z tym, że składniki tej materii mają ładunek elektryczny i stąd wynikają specyficzne własności tej materii – mówi prof. Jerzy Wołowski, Zastępca Dyrektora ds. Naukowych w IFPiLM.

Jak podają naukowcy, 99% kosmicznej materii, która jest widzialna dla nas, stanowi plazma, np. Słońce. - Tam oczywiście są różne – nazwijmy to sfery – plazmy. Na powierzchni zachodzą burzliwe zjawiska, wyrzuty tej materii. Skutki są później odczuwalne na Ziemi. To wynika właśnie z tego, że ta materia składa się z elementów mających ładunek elektryczny – tłumaczy profesor.

Profesor Jerzy Wołowski tłumaczy na przykładzie wodoru i jego izotopów jak można wytworzyć plazmę. W atomie wodoru jest jeden elektron (naładowany ujemnie), który krąży wokół jądra, które ma ładunek dodatni. - Ten elektron stosunkowo łatwo można oderwać, używając jakiejś energii, np. promieniowania (…). Elektron zostaje oderwany i wówczas taka masa wodoru staje się plazmą, bo są już oddzielnie ładunki dodatnie i ujemne – mówi profesor. - Teoretycznie plazmę można zrobić z każdego pierwiastka – dodaje.

Co ciekawe, plazma może również świecić. Dzieje się to wówczas, kiedy “zachodzą w niej przesunięcia w wyniku oddziaływania czynnika zewnętrznego, powodującego jonizację, usuwanie elektronów”. - Te elektrony przemieszczają się (…)  i w tym atomie zachodzą przejścia pomiędzy powłokami elektronowymi, co powoduje emisję kwantów promieniowania widzialnego, też rentgenowskiego – tłumaczy profesor.

Przykładem świecącej plazmy może być lampa jarzeniowa. – W wyniku tych procesów – nazwijmy to atomowych – które dzieją się w tej powłoce zewnętrznej, następują przeskoki – mówi gość Rafała Betlejewskiego.

Audycję odsłuchać można na stronie: Polskiego Radia RDC