Gallery

Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy wziął udział w 19. Pikniku Naukowym, który miał miejsce 9 maja 2015 roku na Stadionie Narodowym w Warszawie. Mottem przewodnim tegorocznego spotkania było ’światło’. Specjalnie na tę okazję naukowcy Instytutu przygotowali wiele atrakcji i pokazów, aby w zrozumiały dla wszystkich sposób wyjaśnić co to jest plazma, jak działa fuzja termojądrowa i czemu ona służy.  

Uczestnicy pokazów m.in.: 

- zobaczyli w przygotowanej wizualizacji jak poruszają się elektrony i protony w plazmie jako zjonizowanym gazie, 

- obserwowali pod mikroskopem optycznym kratery na powierzchni próbki wolframowej powstałe w wyniku oddziaływania z impulsami laserowymi, 

- obejrzeli krótki film o energii termojądrowej jako energii przyszłości. 

Z kolei młodsi uczestnicy m.in.:

- dowiedzieli się jak zmierzyć wielkości, kiedy linijka już nie wystarcza, np. grubość włosa na podstawie prążków powstających w wyniku oświetlania włosa wiązką laserową,

- tworzyli tęczę kierując wiązkę światła pod odpowiednim kątem na pryzmat i przenosili później to niezwykłe zjawisko na papier, zapamiętując przy tym kolejność barw.

Największym zainteresowaniem wśród młodzieży cieszyły się kule plazmowe reagujące zarówno na dotyk jak i na drgania powietrza (dźwięk), lewitująca kula ziemska (kula w polu magnetycznym) oraz puzzle obrazujące reaktory termojądrowe - tokamaki JET i ITER. Ci najbardziej aktywni i dociekliwi otrzymali fuzyjne puzzle w prezencie. Natomiast starsi uczestnicy Pikniku zgłębiali swoją wiedzę z dziedziny fizyki plazmy zadając wiele ciekawych i często podchwytliwych pytań naukowcom.

Pracownicy IFPiLM starali się odpowiedzieć na wszystkie zadawane przez uczestników pytania, zachęcając ich do dalszego śledzenia postępów w tej dziedzinie tym samym przekazując innym swoje zafascynowanie nauką, w tym energetyką termojądrową.

Zdjęcia z Pikniku Naukowego 2015 można obejrzeć klikając w zakładkę „Galeria” na stronie głównej www.ifpilm.pl w prawym górnym rogu.

Dobra wiadomość dla tych, którzy nie mieli jeszcze okazji przyjrzeć się z bliska jak wygląda budowa największego na świecie reaktora termojądrowego - trwa rejestracja na Dzień Otwarty ITER.

Za miesiąc, 30 maja odbędzie się ITER Open Doors Day. Będzie to już szóste tego typu wydarzenie, dostępne zarówno dla pasjonatów fizyki i inżynierii jak i rodzin z dziećmi. Na miejscu na zwiedzających czekają prezentacje i filmy o projekcie ITER, makiety tokamaka oraz, co najważniejsze, zwiedzanie placu budowy reaktora. Wycieczki w języku angielskim planowane są w godzinach
9:00-10:30, natomiast wszystkie pozostałe wizyty będą obsługiwane w języku francuskim. Rejestracji na Dzień Otwarty można dokonać poprzez stronę internetową www.iter.org/jpo najpóźniej do 22 maja.

Dla przedsiębiorców planowany jest osobny Dzień Informacyjny. Spotkania poświęcone dotychczasowym postępom w budowie oraz możliwościom udziału w dalszych etapach projektu odbędą się 21 maja w siedzibie głównej ITERa we Francji. Do 8 maja firmy mogą zarejestrować się na stronie www.iter.org/assemblyinfoday, na której do pobrania jest także agenda wydarzenia.

Wszystkim zainteresowanym udziałem w projekcie ITER proponujemy krótkie wideo poświęcone bieżącym i planowanym pracom budowlanym kompleksu ITER, m.in. 10 budynkom, których budowa rozpocznie się jeszcze w tym roku. 

Prof. Jerzy Wołowski na antenie Polskiego Radia RDC opowiedział o plazmie, zjawisku fuzji termojądrowej i badaniach prowadzonych w Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy. 

- Plazma jest rozpowszechniona we Wszechświecie w sposób dominujący z czego nie do końca zdajemy sobie sprawę – mówi prof. Jerzy Wołowski. Ciało stałe, gaz i ciecz – to trzy powszechnie znane stany skupienia. Czwartym stanem materii – nie do końca jeszcze poznanym – jest plazma. Charakteryzuje się tym, że zawiera cząstki naładowane elektrycznie – elektrony i jony. - W związku z tym zachowuje się inaczej niż te trzy stany, bo jest wrażliwa na siły elektryczne, elektrostatyczne, elektrodynamiczne związane z tym, że składniki tej materii mają ładunek elektryczny i stąd wynikają specyficzne własności tej materii – mówi prof. Jerzy Wołowski, Zastępca Dyrektora ds. Naukowych w IFPiLM.

Jak podają naukowcy, 99% kosmicznej materii, która jest widzialna dla nas, stanowi plazma, np. Słońce. - Tam oczywiście są różne – nazwijmy to sfery – plazmy. Na powierzchni zachodzą burzliwe zjawiska, wyrzuty tej materii. Skutki są później odczuwalne na Ziemi. To wynika właśnie z tego, że ta materia składa się z elementów mających ładunek elektryczny – tłumaczy profesor.

Profesor Jerzy Wołowski tłumaczy na przykładzie wodoru i jego izotopów jak można wytworzyć plazmę. W atomie wodoru jest jeden elektron (naładowany ujemnie), który krąży wokół jądra, które ma ładunek dodatni. - Ten elektron stosunkowo łatwo można oderwać, używając jakiejś energii, np. promieniowania (…). Elektron zostaje oderwany i wówczas taka masa wodoru staje się plazmą, bo są już oddzielnie ładunki dodatnie i ujemne – mówi profesor. - Teoretycznie plazmę można zrobić z każdego pierwiastka – dodaje.

Co ciekawe, plazma może również świecić. Dzieje się to wówczas, kiedy “zachodzą w niej przesunięcia w wyniku oddziaływania czynnika zewnętrznego, powodującego jonizację, usuwanie elektronów”. - Te elektrony przemieszczają się (…)  i w tym atomie zachodzą przejścia pomiędzy powłokami elektronowymi, co powoduje emisję kwantów promieniowania widzialnego, też rentgenowskiego – tłumaczy profesor.

Przykładem świecącej plazmy może być lampa jarzeniowa. – W wyniku tych procesów – nazwijmy to atomowych – które dzieją się w tej powłoce zewnętrznej, następują przeskoki – mówi gość Rafała Betlejewskiego.

Audycję odsłuchać można na stronie: Polskiego Radia RDC

W Instytucie Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy wznowiony został cykl warsztatów naukowo-artystycznych dla młodzieży licealnej pod nazwą „Stany Skupienia – sztuka i nauka”. Jest to naukowo-artystyczny dialog wprowadzający młodzież w zagadnienia związane z fuzją termojądrową, badaniami plazmy i szeroko pojętą atomistyką. W warsztatach już wzięło udział około 130 licealistów z Warszawy i Bielska Podlaskiego.

W trakcie spotkań młodzi ludzie dowiadują się, dlaczego badania nad syntezą termojądrową dają nadzieję na bezpieczne źródło energii w przyszłości, a także o wkładzie Polski w rozwój tych badań na świecie. Organizatorem warsztatów jest Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy oraz Fundacja Proscenium.

Celem spotkań jest popularyzacja i rozpowszechnienie wiedzy o energii termojądrowej, zainspirowanie młodych ludzi do kształcenia się w kierunkach ścisłych oraz rozbudzenie w nich wrażliwości na naukę i sztukę.

Unikalne połączenie przekazu naukowego z artystycznym jest wspaniałą ideą, aby wiedzę usłyszaną z wykładu przenieść na scenę i w sposób twórczy, wykorzystując moc ludzkiej wyobraźni, zrozumieć i utrwalić w pamięci zjawiska fizyczne.

Wypowiedziane niegdyś przez Stanisława Lema słowa, że nauka objaśnia świat, a sztuka pozwala go zrozumieć pozostają nadal bardzo aktualne, a warsztaty warte są kontynuacji.