Według najnowszego raportu F4E Fusion Observatory, wyścig o dostarczenie energii termojądrowej jest zacięty, a inwestycje rosną. Stany Zjednoczone, Chiny i Europa rywalizują o to, kto pierwszy wykorzysta jej potencjał i podłączy ją do sieci energetycznej. Jej zalety są dobrze znane: czysta, obfita, bezpieczna energia bez emisji gazów cieplarnianych.
Według raportu opublikowanego przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, do 2040 r. zapotrzebowanie na energię elektryczną ma się podwoić. Wraz z postępującym wycofywaniem paliw kopalnych, jeśli UE jest zdecydowana osiągnąć swoje cele klimatyczne, wiarygodnymi dostawcami energii pozostają odnawialne źródła energii i energia jądrowa.
Dzielenie się wiedzą specjalistyczną i wyciąganie wniosków z projektu ITER może być bardzo cenne dla europejskich inicjatyw prywatnych, które chcą się uczyć i poszerzać swoją wiedzę, aby konkurować na tym dynamicznie rozwijającym się rynku. Taki właśnie jest cel zaproszenia do wyrażenia zainteresowania ogłoszonego przez Fusion for Energy (F4E) dla prywatnych inicjatyw w dziedzinie syntezy jądrowej z siedzibą w UE-27. Jego celem jest wzmocnienie europejskiego łańcucha dostaw poprzez umożliwienie ściślejszej współpracy między inicjatywami publicznymi i prywatnymi.
F4E i Novatron Fusion Group (NFG), szwedzka firma założona w 2019 r., zatrudniająca około 70 pracowników, podpisały niedawno umowę o zacieśnieniu współpracy w zakresie badań i rozwoju w dziedzinie syntezy jądrowej oraz dalszym wspieraniu rozwoju ekosystemu syntezy jądrowej.
NFG jest jedyną prywatną inicjatywą w dziedzinie syntezy jądrowej w krajach skandynawskich, znanych jako liderzy innowacji w UE. Rozwiązanie NOVATRON opiera się na unikalnej konfiguracji pól magnetycznych z wklęsłymi liniami pola we wszystkich kierunkach, zapewniając niespotykaną dotąd stabilność plazmy w porównaniu z istniejącymi koncepcjami. Dzięki dodaniu trzech sił uszczelniających rozwiązanie to zapobiega wyciekom plazmy. Jest to jedyna na świecie stabilna konstrukcja z lustrem. Ponadto NFG jest pierwszą prywatną inicjatywą, która otrzymała finansowanie UE i zbudowała kompletne urządzenie systemowe o nazwie NOVATRON 1. Od momentu uruchomienia w 2024 r. przeprowadzono ponad 2100 eksperymentów, dostarczając duże ilości danych do walidacji systemu. Prace te zostaną wykorzystane w przyszłych platformach: NOVATRON 2 i 3.
Pierre-Yves Chaffard, doradca ds. projektów F4E, odwiedził NFG w lutym 2025 r. i udał się do Helsinek, aby reprezentować organizację UE podczas Nordyckiego Forum Fuzji 2025 i sfinalizować umowę o współpracy z NFG. „Cieszymy się, że możemy współpracować w ramach tego programu z pierwszymi nordyckimi innowatorami w dziedzinie syntezy jądrowej. Poprzez rozpowszechnianie know-how w UE i testowanie różnych technologii zwiększamy nasz potencjał i umożliwiamy innym regionom Europy osiągnięcie doskonałości. Z niecierpliwością czekamy na tę wymianę z NFG, podczas której obie strony będą mogły się od siebie wiele nauczyć” – wyjaśnił.
Peter Roos, dyrektor generalny Novatron Fusion Group, powiedział: „W drodze do komercyjnego wykorzystania energii termojądrowej niezbędne jest nawiązywanie wzajemnie korzystnych partnerstw. Dzięki połączeniu wiedzy i doświadczenia Fusion for Energy oraz Novatron Fusion Group współpraca ta przyczyni się do wzmocnienia odporności energetycznej Europy i przybliży nas do zrównoważonej przyszłości”.
